Okula başlama süreci hem çocuk hem de ebeveynler için heyecan verici ama bir o kadar da kaygı uyandırıcı bir süreçtir. Her çocuğun okula uyum sürecinin birbirinden farklı olduğu unutulmamalıdır. Öncelikle ebeveyn olarak kendinizi bu sürece hazırlayın ve teşvik edin. Sonrasında ise çocuğunuzu hazırlamaya başlayın. Çocuğun okula başlama sürecinde çocuğun yanı sıra ebeveynlerinde duygusal olarak hazır olması çok önemli. Çocuğunuz sizden ayrılırken ebeveynlerinin üzüntüsünü, kaygısını hissettiğinde uyum sürecine olumsuz etkileri olacak ve zorlaştıracaktır.
Çocuğunuza okulla ilgili merak uyandırarak çocuğunuzun ilgisini çekmeye çalışın. Okulun nasıl bir yer olduğunu, neler yapılabildiğini, içinde nelerin olduğunu sorgulamasına ve hayal kurmasına olanak sağlayın. Ayrıca merak ettiği noktaları not ederek birlikte okul ziyareti yaptığınızda sorabilirsiniz. Mümkünse okula başlamadan önce çocuğunuzu öğretmeni ile tanıştırabilirsiniz. Diğer çocukların olmadığı ve öğretmeni ile kısa bir süre de olsa sohbet etme fırsatı bulan çocuklar bilinmeyen dünyaya daha rahat adapte olabilirler.
Çocuklar okula başlarken, evdeki düzenlerinden ilk kez ayrılacaklarsa kaygı yaşamaları olası ve bu kaygı çok doğaldır. Okulla ilgili her konuyu detaylandırabilirsiniz. Gideceği yeri, ne kadar süre orada kalacağını, neler yapacağını, ne zaman yemek yiyeceğini, servis kullanıp kullanmayacağını, kim tarafından okula bırakılıp, kim tarafından alınacağı gibi tüm bu rutinleri detaylandırarak anlatabilirsiniz. 7 yaş öncesi çocuklarda soyut kavram oluşturmadığı için somut şekilde anlatımlar yapılmalıdır. Örnek olarak “okula sinema filmi izlediğin süre kadar kalacaksın” gibi..
Okula ilgili yapılan alışverişlerde, ev ve oda düzenlenmesinde çocuğun fikrini alabilir, seçenekler sunabilirsiniz. Bu durum çocuğun motivasyonunu, ilgisini, heyecanını arttıracaktır. Okula başlama süreci ile ilgili birçok hikâye kitabı bulunmakta bunlardan destek alabilirsiniz. Bu kitapları çocuğunuzla birlikte okumak hem size hem de çocuğunuza uyum sürecinde destek olacaktır. Ayrıca okulda olumsuz günler geçiren çocuklarla ilgili de öyküler bulunmaktadır. Böyle bir durum yaşandığında da bu kitaplardan yararlanılabilir. Böylece çocuk kaygı, üzüntü, öfke, endişe gibi duyguları her çocuğun yaşadığını anlayarak zihninde normalleştirecektir.
Çocuğunuzun mutlaka yanında olun. Bazı okul idarecileri ve öğretmenler çocuk ağlasa da ebeveynlerden çocuğunu okula bırakıp gitmelerini istiyorlar. Hatta o esnada çocuğu kucaklarına alıp o ortamdan uzaklaştırdıkları da oluyor. Bu son derece yanlış ve travmaya neden olacak bir durumdur. Bağlanma konusunda çalışan pek çok uzman, çocuğun bağlanma figürünün (genelde anne, baba ya da aileye yakın biri) olmadığı bir ortamda tek kalmasının çok fazla olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ortaya koymaktadır. Çocuklar yeni mekanları ve yeni insanları, güvende hissettikleri kişilerle keşfettiklerinde alışmaları ve yeni kişilere güvenmeleri çok daha rahat olacaktır. Çocuğunuzun bu süreçte neye hazır olup olmadığını en iyi siz bilirsiniz. Bu konu ile ilgili okul idaresi ve öğretmeniyle özel olarak görüşme isteyebilirsiniz. Ebeveyn olarak okuldan 1-2 günde gönderilmek yerine adım adım uzaklaşmanız en sağlıklı yöntem olacaktır. Ayrıca kendi çocukluk döneminizde okula başlama sürecinizdeki olumlu deneyimlerinizi anlatarak model olabilirsiniz.
Her konuda olduğu gibi okula uyum sürecinde de ebeveynin kararlı, istikrarlı ve tutarlı olması oldukça önemli. Çocuk ağladığı için ebeveynin “Tamam canım, bugün okula gitmesen de olur” tutumu çocuk tarafından “ağladığımda istediklerimi yaptırabiliyorum” düşüncesini oluşturacaktır. Bunun yerine ebeveyn “Seni anlıyorum, bu süreç sana gerçekten zor geliyor ama merak etme yanındayım” diye söylemesi çocukta güven uyandıracaktır. Ve çocuk ailesinin sözlerine bağlı olan bir yapıda olduğunu bir kez daha görerek; kararlı, istikrarlı ve tutarlı olduğunuzun farkına varacaktır.
Diğer bir nokta ise, kimi zaman çocuklar okula başlamaya son derece hazırken, ebeveynler çocuklarını kendilerinden bağımsızlaştırmaya hazır değildir. Hatta kendinden başka bir yetişkine çocuğun hemen alışmasını, güvenmesini ihanet olarak algılayabilmektedirler. Böylesi bir süreç okula uyumunu zorlaştıracaktır.
Okula başlama ve uyum süreci oldukça önemli bir yaşam olayıdır ve bu süreç içerisinde ihtiyaç duyduğunuz her anda uzman desteği almanız önemlidir.
KİTAP ÖNERİLERİ:
- Okuldaki İlk Günüm – Meritxell Marti
- Avucundaki Öpücük – Audrey Penn
- Okulda – Anne Civardi
- Bugün Okulun İlk Günü – Simon Philip
- Maya’nın Okuldaki İlk Günü – Kate Berube
Şefika Nur Doğan
Çocuk Gelişimci & Aile Danışmanı
Şefika Nur Doğan Keleş 