OKUL FOBİSİ

Okul fobisi, kendini hem fiziksel hem de psikolojik olarak ifade eden bir dizi belirti ve ağrıdır. Ayrıca okul fobisinin içinde endişeli okul reddinden de bahsedebiliriz. Okul fobisi bir davranıştır ve böyle bir durumda çocuğun okula gitmesi imkansızdır, vücudu oraya gitmesini engeller.

Çocuk sadece okula gitme düşüncesinde bile panik korkusu yaşar. Okul fobisi, okulla bağlantılı bütün kursları ilgilendirebilir; okula gitmek, onu oluşturan öğrenciler, öğretmenler, dersler, öğrenme… Bu nedenle okul fobisi, okula giderken yaşanan bir travma, zorluklarla ilişkilendirilebilir. Öğrenmeye hazır olamama, akranlar arasında zorbalık yaşama hissi gibi. Bu nedenle her okul fobisi çok farklı olabiliyor.

Okul fobisinin kaynağında çeşitli nedenler olduğu için sanıldığının aksine, sadece akademik güçlük çeken çocukları ilgilendirmiyor, iyi sonuç alan çocuklar da okul fobisi yaşayabilmektedir. Bunlar genellikle okula devam etmek isteyen ama yapamayan gençlerdir.

Okul Fobisi Kendini Nasıl Gösterir?

Okul fobisi ile ilgili ilk belirtiler, çocuğun hissettiği derin kaygı ile bağlantılı olarak genellikle bir gecede ortaya çıkar.

Fiziksel düzeyde, çocukların vücutlarında genellikle ağrı vardır; baş ağrısı, mide ağrısı, eklem ağrılar… Bu fiziksel belirtiler okula dönmeden önceki gün daha da artar.

Psikolojik düzeyde, okul fobisi kendini şu şekilde gösterebilir:

• Derin kaygı,
• Anksiyete atakları,
• Başarısız olma korkusu,
• Başkalarından korkma: başkalarına karşı güvensizlik ve savunmacı bir tutum,
• Özgüven eksikliği,
• Görünür kaygı belirtileri gösterme korkusu (titreme, kızarma, terleme),
• Yargılanma, alay edilme duygusu,
• Hissedilen kalıcı kaygıya bağlı tükenme,
• Kaygı yaratan durumlardan kaçınma davranışları (sınıfa geç kalma, devamsızlık, okulu bırakma),

Okul Fobisinin Tedavisi Nedir?

Okul fobisinin tedavisi için genellikle fiziksel ve psikolojik acıya neden olduğu için multidisipliner bir bakım gereklidir. Bilişsel-davranışçı terapiler (BDT) yaygın, sosyal ve performans kaygısının tedavisinde ve dolayısıyla okul fobisi konusunda da oldukça etkilidir.

Bu terapiler, çocuğa kaygı ataklarını ve kaygısını anlamayı öğretmeyi ve onları benimsemeye yardımcı olacak stratejiler geliştirmeyi içerir.

Birkaç terapötik strateji mümkündür:

• Kendini onaylama ve benlik saygısı için destek,
• Yetersizlik, tehlike, boyun eğme, mükemmeliyetçilik duygularının kökeninde yer alan düşünceler üzerinde çalışarak nedenlerini anlamak ve sorgulamak,
• Duyguların ifadesi ve yönetimi,
• Nefes ve gevşeme egzersizleri,
• Öğrenme zevkini yeniden keşfetmek için performans kaygısı üzerinde çalışmak,
• Maruz kalma egzersizleri (korkulan veya kaçınılan durumlara aşamalı maruz kalma).

Okul fobisinin belirtileri çok önemli olduğunda, kısmen veya tamamen hastaneye yatış gerekli olabilir.

Çocuğum Okul Fobisi Yaşıyor, Ona Nasıl Yardımcı Olabilirim?

Ebeveynler, çocuklarında bir gecede meydana gelen değişimler karşısında büyük bir anlayışsızlıkla karşı karşıya kalıyorlar. Gerçekten de, okul fobisi genellikle aniden ortaya çıkar ve sıklıkla fiziksel acı ile kendini gösterir.

Bu fiziksel belirtiler ile okul fobisi arasında bağlantı kurmak ebeveynler için kolay değildir. Ebeveynler bu durumun bir kapris olduğunu düşünebilir ve doğru şeyi yaptıklarını düşünerek çocuklarını okula gitmeye zorlayabilirler. Ne yazık ki, okul fobisi olan çocuğu okula gitmesi için zorlamak ters bir etki yapabilir.

Okul fobisinden mustarip bir çocuğa yardım etmek için önce onun bundan mustarip olduğunu kabul etmemiz gerekmektedir. Gerçekten de, çocuğun mustarip durumun adını koymak, ondan kurtulmasının ilk adımıdır.

Okul fobisi tespit edildikten sonra, genellikle çocuğu okuldan almak, çözüm bulma zamanı (ağrı için psikolojik ve pediatrik bakım, örneğin konaklamalı eğitim çözümleri) gereklidir.

Bu çözümler çocukla iş birliği içinde olmalıdır. Bunun için ebeveynler çocukla bir iletişim kurmaya ve onu dinlemeye çalışabilirler.

Ebeveynler, çocuklarının acı çekmesi karşısında kendilerini çaresiz, suçlu ve çaresiz hissedebilirler. Onların da desteklenmesi gerekiyor. Psikolojik destek faydalı olabilir.

Şefika Nur Doğan
Çocuk Gelişimci & Aile Danışmanı